Pithapuram Temple

Pithapuram Temple, Kukuteswara swamy Temple Pithapuram is the transient history of Paadagaya Kshetram that is one among the necessary Astadasa Peetha’s, located at Pithapuram in East Godavari District in Andhra Pradesh. It’s delineate within the third chapter of Bheema Khanda and of Skhandapurana. Bhimavarma Mandalam consists of Andhra, Orissa border at the foot of the Vindhya Mountains. It’s the most effective piece of land out of 9 divisions of land with all types of crops and gardens. Pithapuram has become famous as a sacred and holy pilgrimage, during this land. Pithapuram is equally holy and sacred place with ‘Kedaram’ in North-India and ‘Kumbhakonam‘ in South-India.

Kukuteswara swamy Temple - Pithapuram Temple

Pithapuram Temple History:

Pithapuram Temple, Kukuteswara swamy This place was visited by the Sage Vyasa along with his disciples and it had been written in  Bhimakhanda  of Skandapurana, one among the eighteen epics.  The great writer, ‘Srinadha’ wrote within the third chapter of ‘Bheemeswara purana’ inthe following method. “The following four places provide salvation or ‘Moksha, they are (banaras), Varanasi, Kedaram, Kumbhakonam and Pithapuram (kukkuteswara stanamu) Kukuteswara swamy Temple Pithapuram has become Paadagaya Keshetram.

In olden days, KRUTAYUGA there was a demon king, Gayasura, by his austere penance and sacrifice he got rank on heaven and ruled the 3 lokas (Swarga, Marthya, Patalam). He was ruling 3 lokas by the results of sacrifices created by sages. Defeated by Gayasura Lord Indra and others deities approached Trimurthies (Brahma, Vishnu and Maheswara) for Restoration of their position. Trimuthies within the gloss of brahmins visited Gayasura.

  Gayasura used to fulfill the needs of those who asked him by virtue of his kind and charitable qualities. By his mere visit, even sinners wont to get obviate their sins and reached heaven.Gayasura received them warmly and idolized with utter respect, (Arghya and Padya) and received their blessing. He asked them to inform the reason for their arrival. Then they told to supply a sacred place to perform the sacrifice. He secures to produce the place. They asked to present his body because it was a sanctum to perform the sacrifice. He united for it.

 They gathered material, sages and deities and requested Gayasura to begin yaaga (Sacrifice). The Gayasura extended his body from Gaya in Bihar State to pithapuram in Andhra State and asked them to begin sacrifice (yaaga) they started yaaga on his chest. Yaaga was supposed to complete in seven days, investigating everyday, from early within the morning (i.e. cock crowing time). once six days, the deities prayed to lord Eswara to spoil the Yaaga. Then lord Eswara within the kind of a Cock in the dead of night (lingodhbhava kala), (Before early within the morning) plumbed “Kokkuroko,” Gayasura thought that the Yaaga was over and moved his body.

Then they were able to kill Gayasura as he spoiled their sacrifice. Gayasura accepted for this. By pleasing with the words of Gayasura, they asked him to request them a boon. Then Gayasura told them that he had no personal needs. except for the advantage of the planet, he requested Vishnu to be at his head, at armed service cavity Brahma, and at feet Eswara within the sort of Cock, permanently. These 3 places ought to be treated as holy places and of anybody performed shraddha karmas in these places, their fore Fathers would reach salvations without rebirth.

 With that reason lord Vishnu is being idolized within the sort of Gadadhara in ‘Gaya’ in Bihar even nowadays. Brahma who’s within the sort of Girijadevi is receiving prayers by devotees in Nabhigaya that is in Orissa State close to Jajipur terminus.

 Pithapuram in Andhrapradesh become famous as padagaya. The primal god of this is often lord Shiva within the sort of Cock. This Shakti Peetham is legendary with the name of Puruhutika.

Pithapuram Temple, kukuteswara swamy Temple is very power full Holy place Many more visit this pithapuram Temple. Devotees belived once come to this pithapuram temple place all type of Bothers forgot and good New feel comes. 

About Pithapuram,

Pithapuram may be a city and a municipality in East Godavari district win the Indian state of Andhra Pradesh.

Pithapuram railway station is on the Chennai–Howrah Railway line. Pithapuram is legendary for its Ancient Hindu temples. Pithapuram was antecedently called Puruhoothika puram and later called Pithikapuram. Kukuteswara swamy Temple Pithapuram is additionally called Dakshina Kasi.

How to Reach Pithapuram Temple

Kakinada to pithapuram Temple = 22km

Kattipudi to pithapuram Temple = 17km

Visakhapatnam (vizag) to kattipudi = 118km

Rajahmundry to pithapuram Temple = 60km

Dhawlaiswaram to pithapuram = 65km

Ryali Temple

---

Ryali Temple 
Jagan Mohini Keshava Swamy Temple

Ryali May be a small village in East Godavari district of province in South India.It is known for the Ryali Temple of Lord Jagan Mohini Keshava Swamy. The idol is within the sort of Kesava Swamy once seen from the front and it’s within the sort of Jagan Mohini once seen from the rear.The monks at the temple show the idol within the light of burning camphor and make a case for the idol of the god intimately.

There is a Ryali Temple of Lord Shiva before of Lord Jagan Mohini Kesava Swamy temple. Lord Shiva is thought as Sri Uma Kamandalesara Swamy here. The legend of those 2 temples relates to Samudra manthan.

Devotees believe that praying at the Lord Jagan Mohini Keshava Swamy Temple Ryali can bestow professional success, significantly just in case of job transfers.

Ryali Temple, Ryali is located in East Godavari district (Atreyapuram Mandalam) of Andhrapradesh – India. This space is additionally referred to as KonaSeema, a strictly well irrigated space of Andhrapradesh owing to several tributaries of river Godavari. The famed Sri Jagan Mohini (Sri Maha Vishnu) temple is located here. The shrine of Sri Jagan Mohini Keshava Swamy is formed of single stone (Salagrama Ekashila – five feet height and 3ft width). The idol appears like Sri Vishnu (male) from front aspect and as Mohini (female) from rear aspect. The architectural fantastic thing about the idol and temple is superb. The flow of Akasha Ganga at the feet of Sri Maha Vishnu are often seen here.

This place was strictly a wild forest throughout 11th century and was ruled by Cholas. Raja Vikrama Deva originally created atiny low temple during 11th century and later restored.

About Ryali, Ryali Temple 
Ryali is found in East Godavari district of Andhrapradesh – India. Tourists travel fron Northern a part of India got to return to Visakhapatnam via National main road five (Highway between Kolkata and Chennai) and proceed towards Tuni, Annavaram and Rajahmundry. From Rajahmundry, travel towards Dowlaiswaram Barrage and take left flip at Bobbarlenka (immediately once the barrage on river Godavari). From Bobbarlanka proceed towards Lolla and take right diversion at Merlapalem to succeed in Ryali. the gap between Rajahmundry and Ryali (Rali) is 25 Kms. individuals travel from South and different elements of India got to reach an area called Ravulapalem on National highway 5 (before Rajahmundry). At Ravulapalem take right turn to proceed towards Merlapalem and take left flip here to succeed in Ryali.

History of Ryali Temple, Jagan Mohini Keshava Swamy
In native language (Telugu) Ryali suggests that FALL. As per Bhagavatam, Lord Hindu deity takes the pretence of Mohini to rescue Devatas against Rakshasas throughout Samudra Mathana for obtaining Amrutam (holy devine nectar). Throughout equally distributing the Amrutam among Devatas and Rakshasas, Mohini works in favour of Devatas and avoids the nectar by giving to Rakshasas. Lord Eshwara (Shiva) sees Mohini and falls smitten along with her. Lord Shiva involves apprehend that Mohini is that the pretence of Lord Hindu deity once a flower falls from the plait of Mohini. This place wherever the flower has fallen is known as RYALI that means FALL in Telugu.

In Ryali Temple Lord Shiva is idolized as Uma Kamandaleswara as a result of on the rear aspect Lord Brahma Consecrated the Siva symbol together with his Kamandalam. The Mahavishnu is consecrated as Mohini at the rear aspect and thus idolized as Sri Jaganmohini Keshava Swamy. The temples of Lord Shiva and Lord Hindu deity face one another in East and West direction, a rare feature to ascertain at Ryali. The shrine of Sri Jaganmohini may be a joy to ascertain. The 10 incarnations of Lord Sri Hindu deity and consorts ar superbly sculptured round the shrine.

The Ryali Temple Timings:
6.00 am to 12.00 noon and from three.00pm to 8.00pm. No photography allowed within the Ryali Temple Jagan Mohini Keshava Swamy Temple. Higher attempt to have food and occupy Ravulapalem as Ryali may be a tiny village.

Individuals will embody different places like Vadapalli (Lord Venkateswara temple), Pancharama temples (4 during this space, Samalkot, Draksharama, Palakollu, Bheemavaram) in their trip set up for visiting as these ar all near .

There is no normal package to go to Ryali from any of the travel agents. The Nearest railroad station is Rajahmundry and nearest Airport is Visakhapatnam. Set up for hiring a personal vehicle to go to places in Konaseema.

Festivals Time in Ryali Temple, Jagan Mohini Keshava Swamy Temple

1. Sri Jaganmohini kesava Swamy kalyanam that is from Chaitra Shudha Navami to Pournami that is throughout March/April.
2. Sri avatar Satyanarayana Swamy kalyanam that is from Vishakha Sudha Ekadasi to Pournami.
3. Sri Venugopala Swamy kalyanam that is from Jyestha Sudha Ekadasi to Pournami within the month of June.
4. Shravana Bahula Ashtami that conjointly called Sri Krishnastami in August.
5. Karthika Shuddha Dwadasi that is additionally called Ksheerabdhi Dwadasi control in Gregorian calendar month.
6. Devi Navaratris in October.
7. Mukkoti Ekadasi.
8. Bheeshma Ekadasi.

Accomodation Near Ryali, Ryali Temple.
There are guest homes obtainable here for the convenience of devotees that are: a choultry building with eight rooms, and a guest House with two suites while not furnishings. One will decision at: 08855-250231.

How to Reach Ryali Temple
Ryali is found at 40 kilometer from Rajahmundry, 74 kilometer from Kakinada and 34 kilometer from Amalapuram and might be reached by buses or by personal transport.

Ryali Temple Route Map

View Larger Map

పంచారామాలు

పంచారామాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రాలను పంచారామాలు అని పిలుస్తారు. పంచారామాలు ఏర్పడుటకు స్కంద పురాణంలో వాటి స్ధల పురాణం ఇలా వివరించబడినది.పూర్వం తారకాసురుడు అను రాక్షసుడు శివుని గురించి ఘోర తపస్సు చేసి శివుని ఆత్మలింగము సంపాదిస్తాడు.దీనితో వర గర్వముతో దేవతలను అనేక రకాలుగా హింసలు గురిచేయగా దీనితో దేవతలు విష్ణుమూర్తిని ప్రార్ధించగా శివపార్వతుల వల్ల కలిగిన కుమారుడు వల్లనే తారకాసురునిపై యుద్ధానికి పంపుతారు. యుద్ధమునందు కుమారస్వామి తారకాసురుని కంఠంలో గల ఆత్మలింగమును చేదిస్తేనే మరణము కలుగునని గ్రహించి ఆ లింగమును చేదిస్తాడు. దీనితో తారకాసురుడు మరణిస్తాడు. చేదించగా ఆ ఆత్మలింగము వేరై ఐదు ప్రదేశములలో పడుతుంది. తరువాత వాటిని ఆఆ  ప్రదేశాలలో దేవతలు ప్రతిష్ఠ ఛేస్తారు. ఇవే పంచారామాలు.

1.దాక్షారామము -

పంచరామాల్లో మొదటిదైన దాక్షారామము తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని రామచంద్రాపురంలో ఉంది. ఇక్కడ స్వామిని భీమేశ్వరుడు అని పిలుస్తారు.స్వామి లింగాకారం 60 అడుగులు ఎత్తులో ఉంటుంది. పైఅంతస్తు నుండి పూజలు నిర్వహించాలి.ఈ ఆలయం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఇక్కడి లింగాకారం సగం భాగం తెలుపు సగభాగం నలుపుతో ఉంటుంది.

ఇక్కడ దక్షప్రజాపతి యజ్ఞం నిర్వహించాడు. కనుక ఈ ప్రాంతానికి దాక్షారామము అని పేరు వచ్చిందంటారు. ఈ ఆలయం చాళుక్యరాజయిన భీముడు నిర్మించాడని తెలుస్తుంది.అనేక పురాణాల్లో ఈ ఆలయం గురించి ప్రస్తావన ఉంది. పూర్వకాలంలో ఎంతోమంది దేవతలు,రాజులు స్వామి వారిని దర్శించి తరించారని తన భీమేశ్వర పురాణంలో రాసాడు.ఈ ఆలయంలో శిల్పకళ అద్భుతంగా ఉంటుంది.ఇక్కడ మహాశివరాత్రి పర్వదినం కన్నుల పండుగగా నిర్వహిస్తారు.

2.అమరారామము -

పంచారామల్లో రెండవదైన అమరారామము గుంటూరు జిల్లాలోని అమరావతిలో కృష్ణా తీరమునందు కలదు.ఇక్కడ స్వామిని అమరేశ్వరుడు అని పిలుస్తారు.గర్భగుడిలో స్వామి విగ్రహం 9 అడుగుల ఎత్తులో తెల్లగా మెరుస్తూ ఉంటుంది.ఈ ఆలయం 20 అడుగుల ఎత్తుగల విశాలమైన వేదికపైన నిర్మించబడింది.

గర్భగుడిలోని విగ్రహాన్ని తారకాసురుని సమ్హారం అనంతరం కంఠంలోని శివుని ఆత్మలింగం చెల్లాచెదురు అవ్వగా దానిలోని ఒభాగాన్ని అమరేశ్వరుడైన ఇంద్రుడు ఇక్కడ ప్రతిష్టించి తన నగరమైన అమరావతినే దీనికి పెట్టాడంటారు.

3.క్షీరారామము -

క్షీరారామము పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలోని పాలకొల్లులో కలదు. ఇక్కడ శివుని మూర్తిని శ్రీ క్షీరారామ లింగేశ్వర స్వామి అని పిలుస్తారు.

ఇక్కడ స్వామి వారిని త్రేతాయుగ కాలంలో సీతారాములు ఇద్దరూ ప్రతిష్ఠించారట.ఈ గ్రామానికి పాలకొల్లు అని పేరు రావడానికి కూడా ఒక కధ ఉంది. శివుడు తన బాణమును భూమిలోనికి వెయ్యగానే భూమినుండి పాలదార ఒకటి వచ్చిందట క్షీరం అనగా పాలు దీనిమూలంగా క్షీరపురి అనే పేరు వచ్చింది.క్రమంగా క్షీరపురి కాస్తా పాలకొల్లుగా మార్పు చెందింది. స్వామి వారి ఆలయాన్ని 11వ శతాబ్దంలో చాళుక్యులు నిర్మించారు.ఆలయం 125 అడుగుల ఎత్తులో 9 గోపురాలుతో కట్టబడింది.

4.సోమారామము -

పంచరామాల్లో నాల్గవదైన సోమారామము పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని భీమవరానికి రెండు కిలోమిటర్లు దూరంలో గల గునిపూడిలో కలదు. ఇక్కడ స్వామి వారిని సోమేశ్వరుడు అని పిలుస్తారు.ఇక్కడ శివలింగానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది.మాములు రోజుల్లో తెలుపు రంగులో ఉండే శివలింగం అమావాస్య రోజు వచ్చేసరికి గోధుమ రంగులోనికి మారుతుంది. తిరిగి పౌర్ణమి వచ్చేసరికి యధాస్ధానానికి చేరుతుంది.

ఇక్కడ స్వామిని చంద్రుడు ప్రతిష్టించాడు.చంద్రునిచే ప్రతిష్ఠించ బడినది కావున దీనికి సోమారామము అని పేరు వచ్చింది.

5.కుమార భీమారామము -

పంచారామాల్లో చివరిదైన కుమారభీమారామము తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని సామర్లకోటకు కిలోమిటరు దూరంలో కలదు.ఇక్కడ స్వామిని కాల బైరవుడు అని పిలుస్తారు.

ఈ ఆలయాన్ని దాక్షారామాన్ని నిర్మించిన చాళుక్య రాజయిన భీముచే ఈ ఆలయాన్ని కూడా నిర్మించాడు. ఇక్కడి శివలింగం సున్నపురాయితో చెయ్యబడింది.ఈ ఆలయంలో మహశివరాత్రి ఉత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

తిరుపతి శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి

ఈ కలియుగంలో భక్తుల కొంగు బంగారమై కోరికలు తిర్చే ఆపదమొక్కులవాడు శ్రీవెంకటేశ్వరస్వామి. ఆయన నామం ఒక్కసారి స్మరిస్తే చాలు చేసిన పాపాలన్నీ పటాపంచలు అవుతాయి. స్వామి నామం ఒక్కసారి పఠిస్తే చాలు సర్వశూభాలు సిద్దిస్తాయి. శ్రీనివాసుని మహిమలకు అన్నమయ్య, త్యాగయ్య, వేంగమాంబ వంటి వారు తమ కిర్తనలతో లోకానికి చాటి చెప్పారు. అంతటి పరమపావనమైన స్వామి వారి గురించి ఒకసారి తెలుసుకుందాం. శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని చిత్తూరు జిల్లా తిరుపతిలో కొలువై వుంది. స్వామి వారిని ప్రతిరోజు లక్షలాదిమంది భక్తులు దర్శించుకుంటున్నారు. ప్రపంచంలోనే అటు ఆదాయంలోనూ ఇటు భక్తులు సందర్శించడంలోనూ రెండవ స్థానంలో ఉంది.

స్ధల పురాణం -

                కలియుగంలో ధర్మాన్ని నాలుగు పాదాల మీద నడిపించడానికి గోవిందుడు స్వయంభూవుగా వెలిసాడు. స్వామివారిసేవలో తరించడానికి దేవతలు ఏడుకొండలుగా మారారు. అవే శేషాద్రి, నిలాద్రి, గరుడాద్రి, అంజనాద్రి, నారాయణాద్రి, వృషభాద్రి, వెంకటాద్రి. ఆదిశేశుడిగా వరం ఇచ్చిన కారణంచే శ్రీనివాసుడు శేశున్ని కొండగా మార్చి ఆ కొండమిదే కొలువై ఉండి భక్తులను కాపాడుతున్నాడు అదే శేషాద్రి.

శాశానాల ప్రకారం స్వామి వారి ఆలయాన్ని క్రీశ.300లో నిర్మించారని తెలుస్తుంది.ఆ తరువాత పల్లవులు, చోళులు, విజయనగర రాజులు ఇలా ఎంతో మంది రాజవంశాల వారు ఈ ఆలయాన్ని అభివృద్ది చేస్తూ వచ్చారు. 1517లో శ్రీ కృష్ణదేవరాయిలు స్వామి వారిని దర్శించి ఎన్నో విలువైన కానుకలను సమర్పించాడు.

      ఆ తరువాత ఆలయాన్ని అభివృద్ది పరచడానికి ప్రభుత్వం 1932లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్ధానం(టి.టి.డి)ని ఏర్పాటు చేసింది.అప్పటినుండి స్వామివారి నిత్యపూజలు దగ్గరనుండి అన్ని కార్యక్రమాలను టీ.టి.డి నే చూస్తుంది. కేవలం తిరుపతి పుణ్యక్షేత్రంగానే కాకుండా పర్యాటక ప్రాంతంగా కూడా అభివృద్ది చెందింది.తిరుమల చుట్టూ దట్టమైన అభయారణ్యం విస్తరించి ఉంది.ఇక్కడి కొండలు,లోయలు,సెలయెరులు మనసుకు ఎంతో అహ్లదాన్ని కలిగిస్తాయి.తిరుమల తిరుపతిలో బాలాజీ ఆలయమే కాక గోవిందరాజస్వామి ఆలయం, వరహస్వామి ఆలయం, కోదండ రామాలయం, పాపవినాశనం వంటి ఎన్నో పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి. శ్రీనివాసునికి వచ్చిన ఆదాయంలో ఆలయ అభివృద్దితోపాటు టీ.టి.డి అనేక మంచి కార్యక్రమాలను కూడా నిర్వహిస్తుంది. దేవాలయాలను అభివృద్ది చేయడానికి నిధులు సమకూర్చడం, హిందూ మత వ్యాప్తికి కృషి చేయడం, పేద విధ్యార్ధులకు చదువు చెప్పించడం, పేదలకు వివాహాలు జరిపించడం వంటి ఎన్నో చేపడుతుంది. 

తిరుపతిలో దర్శించవలసిన ఆలయాలు -
1.శ్రీవరాహస్వామి ఆలయం
2.శ్రీఅంజనేయస్వామి ఆలయం
3.స్వామివారి పుష్కరిణి

తీర్ధాలు -
1.ఆకాశగంగ తీర్ధం 2.పాపనాశనం తీర్ధం 3.కుమారధర తిర్ధం 4.పాండవ తీర్ధం 5.తుంబుర తీర్ధం 6.చక్ర తీర్ధం 7.రామకృష్ణ తీర్ధం 8.వైకుఠ తీర్ధం 9.శేష తీర్ధం 10.పసుపు తిర్ధం 11.సీతమ్మ తీర్ధం 12.జాపాని తీర్ధం 13.శంకసనాదన తీర్ధం

తిరుపతిలో చుట్టూ ఉన్న ఆలయాలు -
1.శ్రీగోవిందరాజస్వామి ఆలయం - తిరుపతి
2.శ్రీకొదండరామస్వామి ఆలయం - తిరుపతి
3.శ్రీకపిలేశ్వరస్వామి ఆలయం - తిరుపతి
4.శ్రీపద్మావతి అమ్మవారి ఆలయం - తిరుచనూరు
5.శ్రీకళ్యాణ వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం - శ్రీనివాసమంగాపురం
6.శ్రీవేదనరసిమ్హస్వామి ఆలయం - నాగాలాపురం
7.శ్రీఅంజనేయస్వామి ఆలయం -అప్పలాయగుంట

వేకటేశ్వరస్వామికి నిత్యం జరిగే సేవలు -
సుప్రభాత సేవ ఉదయం 2గం ల 30ని లకు
తోమాల సేవ ఉదయం 3గం ల 30ని లకు
అర్చన ఉదయం 4గం ల 30ని లకు

ఉత్సవమూర్తికి జరుగు సేవలు -
1.కళ్యాణోత్సవం 2.ఆర్జితబ్రహ్మౌత్సవం 3.డోలోత్సవం 4.వసంతోత్సవం 5.సహస్రదీపాలంకరణ సేవ 6.ఏకాంత సేవ

బ్రహ్మౌత్సవాల సందర్భంగా స్వామివారు సర్వాలంకారభూషితుడై వివిధ రూపాలలో వివిధ వాహనాలలో దర్శనమిస్తూ తిరుమాడవీధులలో భక్తులను అలరిస్తారు.

ఆయావాహనాల వివరాలు -
1.మొదటి రోజు ద్వజారోహణం(ఉదయం) పెదశేష వాహనం(సాయంత్రం)
2.రెండవ రోజు చినశేష వహనం హంస వాహనం
3.మూడవ రోజు సిమ్హ వాహనం ముత్యపు పందిరి వాహనం
4.నాల్గవ రోజు కల్పవృక్ష వాహనం శివభూతాల వాహనం
5.ఐదవ రోజు మొహిని అవతారం గరుడ సేవ
6.ఆరవ రోజు హనుమంత వాహనం స్వర్ణరధం,గజవాహనం
7.ఏడవ రోజు సూర్యప్రభ వాహనం చంద్రప్రభ వాహనం
8.ఎనిమిదవ రోజు రధోత్సవం అశ్వ వాహనం
9.తోమ్మిదవ రోజు పల్లకీ ఉత్సవం బంగారు తిరుచ్చి ఉత్సవం చక్ర స్ధానం ద్వజారోహణం

తిరుపతి ఎలా వెళ్ళాలి ?
దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి తిరుపతికి దూరముల వివరాలు
1.హైదరాబాద్ నుండి - 554కిమీ
2.వైజాగ్ నుండి -735 కిమీ
3.చెన్నై నుండి - 139 కిమీ
4.బెంగూళూరు నుండి -247 కిమీ
5.ముంబాయి నుండి - 1140 కిమీ

వివిధ మార్గాల ద్వారా -
1.ట్రైన్ మార్గం ద్వారా -
తిరుపతికి దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి ట్రైన్ సౌకర్యం ఉంది.తిరుపతికి దగ్గరలోనే రేణిగుంట జంక్షన్ ఉంది.
హైదరాబాద్ నుండి నారాయనాద్రి ఎక్స్ ప్రెస్(ఉదయం 6గం"ల 30ని"కు)
ట్రైన్ నంబర్ 2734
పద్మావతి ఎక్స్ ప్రెస్
రాయలసీమ ఎక్స్ ప్రెస్
వెంకటాద్రి ఎక్స్ ప్రెస్
కాచిగుడ ఎక్స్ ప్రెస్
2.రోడ్డు మార్గం ద్వారా -
తిరుపతికి దేశంలోని అన్నిప్రాంతాల నుండి రోడ్డు మార్గం కలదు. ఎ.పి.యస్.ఆర్.టి.సి రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి బస్సు సౌకర్యం కలదు.
3.ఆకాశమార్గం ద్వారా -
విమానం ద్వారా తిరుపతికి చేరుకొవాలనుకునేవారు తిరుపతికి దగ్గరలోని రేణిగుంట విమానశ్రయానికి చేరుకోవాలి.అక్కడి నుండి రోడ్డు మార్గం ద్వారా తిరుపతికి చేరుకొవచ్చు.
ఎక్కడ ఉండాలి ?
తిరుమలలో భక్తులు ఉండటానికి విలుగా టి.టి.డి కాటేజ్ లలొ వసతి సౌకర్యం కల్పిస్తుంది.ఇంకా సౌకర్యంగా కావలనుకునేవారి కోసం గెస్ట్ హౌస్ల్ కు పరిమితమైన అద్దె వసూలు చేస్తుంది.
ఇవే కాక ప్రముఖమైన హొటల్స్ కూడా ఉన్నాయి.
1.సింధూరి హోటల్
2.గ్రాండ్ హోటల్
3.హోటల్ కళ్యణ్ రెసిడెన్సీ

ఇంత పరమపావనమైన తిరుమల క్షేత్రాన్ని మనమూ ఒకసారి దర్శించి తరిద్దామామరి.
           గోవిందా........ గోవిందా........ గోవిందా........

కాళీదేవి - కోల్‌కతా

---

భవతారిణి.. మోక్షప్రదాయిని

బెంగాల్‌ ప్రాంతంలో కాళీదేవిని పూజించడం, ఆరాధించడం అధికంగా కనిపిస్తుంటుంది. ఎంతో మంది ప్రజలు ఆరాధ్య దైవంగా, ఇంటి ఇలవేల్పుగా ఆ తల్లిని కొలుస్తుంటారు. రామప్రసాద్‌ సేన్‌, రామకృష్ణ పరమహంస వంటి ఎందరో కాళీ సిద్ధులు ఆ ప్రాంతంలో కాళీ భక్తి సంప్రదాయాన్ని వ్యాపింపజేశారు. ముఖ్యంగా కోల్‌కతాలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధ కాళీ మందిరాలున్నాయి. వాటిలో విశేషమేంటంటే.. అక్కడ కాళీఘాట్‌లో అత్యంత తీవ్ర స్వరూపిణిగా, ఉగ్రదేవతగా కనిపించే కాళీదేవి, దక్షిణేశ్వర్‌ దేవాలయంలో ప్రేమస్వరూపిణిగా, ఆహ్లాదమూర్తిగా అనుగ్రహిస్తుంది.

రెండు ఆలయాల్లోనూ భక్తజనసందోహం ఉంటుంది. దక్షయజ్ఞంలో ప్రాణాలు విడిచిన సతీదేవి ఖండితాంగాల్లో కుడిపాదం వేళ్లు పడినచోటున క్షేత్రమే కాళీఘాట్‌. అందుకే అమ్మవారు అక్కడ శక్తిస్వరూపిణిగా పొడవాటి నాలుక చాచి దర్శనమిస్తుంది. స్థానికులు ఆ తల్లిని గ్రామదేవతగా భావించి పూజిస్తారు. భూతప్రేత ప్రయోగ బాధలను, కష్టాలను తొలగించే దేవతగా, నరదిష్టిని పోగొట్టే దేవతగా కొలుస్తారు. దక్షిణేశ్వర్‌లో కొలువైన కాళిని ‘భవతారిణి’గా.. అంటే భవబంధాల నుంచి జనులను తరింపజేసి మోక్షాన్ని అనుగ్రహించే దేవతగా పూజిస్తారు. కాళికాదేవిని ప్రేమస్వరూపిణిగా భావించి ఉపాసించిన రామకృష్ణ పరమహంసకు అమ్మ అనుగ్రహం చాలా త్వరగా లభించింది. అమ్మకరుణవల్లనే ఆయన అద్వైత స్థితిని పొంది మూడురోజులపాటు నిర్వికల్ప సమాధిస్థితిలో ఉండగలిగారు. రామకృష్ణులవారికే కాదు.. ఆ తల్లిని భవతారిణీదేవిగా భక్తిగా ఉపాసిస్తే ఎవరికైనా మోక్షాన్ని అనుగ్రహిస్తుంది.

మాతా రమ్యానంద భారతి

పూరీ జగన్నాథుడి నవకళేబర యాత్ర

---

Jul 17, 2015

వస్తున్నాయొస్తున్నాయ్.. జగన్నాథుని రథచక్రాల్!

కొలిచిన వారికి కొంగుబంగారమై నిలిచే పూరీ జగన్నాథుని పేరు వినగానే అంగరంగ వైభవంగా జరిగే రథయాత్ర గుర్తుకొస్తుంది. పూరీ క్షేత్రంలో సోదర, సోదరీ సహితుడై కొలువున్న జగన్నాథ స్వామి ఆలయానికి ఓ ప్రత్యేకత ఉంది. ఆ ఉత్సవమూర్తి ఆకారంలోనే కాదు, ఆయనకు సమర్పించే ప్రసాదాలు మొదలుకుని ఆయనకు జరిపే ఉత్సవాలు అన్నీ ప్రత్యేకమే! జగన్నాథుని రథయాత్ర అంటే, భక్త జనసందోహానికి ఓ వేడుక.... కన్నుల పండుగ. ఆబాలగోపాలాన్నీ భక్తి పారవశ్యంలో ముంచెత్తుతూ, జూలై 18వ తేదీన జరగనున్న పూరీ జగన్నాథ రథయాత్ర గురించి....

‘బ్రహ్మ’ రహస్యం
జ్యేష్ఠమాసం కృష్ణ చతుర్దశి నాడు ‘బ్రహ్మం’ మార్పిడి జరుగుతుంది. శ్రీమందిరంలోనే ఈ ప్రక్రియ జరుగుతుంది. ఇది అత్యంత రహస్యం... నియమనిష్ఠామయం! మొదట దేవాలయంలో ఎవరూ లేకుండా జాగ్రత్త పడతారు. జగన్నాథుడు, బలభద్రుడు, సుభద్ర, సుదర్శనుల కొత్త మూర్తులను తీసుకొచ్చి... ప్రస్తుతం పూజలు అందు కుంటున్న విగ్రహాల ముందుంచుతారు. ‘బ్రహ్మ’ మార్పునకు ఎంపిక చేసిన నలుగురు దైతాపతుల కళ్ళకు ఏడుపొరలుగా పట్టు వస్త్రాన్ని కడతారు. అలాగే చేతులకూ, కాళ్ళకూ చుడతారు. అర్ధరాత్రి కాగానే, మందిరంలో దీపాలు ఆర్పేస్తారు. ఆ నలుగుర్నీ మాత్రమే ప్రధాన ఆలయంలోకి అనుమతిస్తారు. కటిక చీకటిలో కళ్ళకు గంతలతో వీరు శ్రీమందిరంలో ఉంటారు. ఎవరెవరు ఏయే దేవుని బ్రహ్మపదార్థాన్ని మార్చాలో అప్పటికే నిర్ణయిస్తారు. ఆ మేరకు వారు ఆయా దేవతామూర్తుల వద్దకు వెళ్ళి నాభి ప్రాంతంలోని బ్రహ్మ పదార్థాన్ని జాగ్రత్తగా తీసి కొత్త విగ్రహాల్లో ఉంచుతారు. జాజిపూలు, కస్తూరి, చందనం, తులసి తదితర ద్రవ్యాలతో బ్రహ్మపదార్థాన్ని నూతన విగ్రహాల్లో ఉంచి బొడ్డు దగ్గరున్న ద్వారాన్ని మూసేస్తారు. దీంతో బ్రహ్మ పదార్థం మార్పిడి పూర్తవుతుంది. ఆ ‘బ్రహ్మం’ ఏమిటన్నది మాత్రం బ్రహ్మరహస్యమే! ఆ సమయంలో పూరీ పట్టణమంతా విద్యుత్తు సరఫరా నిలిపివేస్తారు. నూతన దారుదేవతామూర్తుల్లో బ్రహ్మ పదార్థాన్ని నింపగానే వాటికి ‘నవకళేబర’ ప్రాప్తి లభిస్తుంది. అనంతరం పాత విగ్రహాలను భూస్థాపితం చేస్తారు.

రథచక్రాలు కదులుతున్నాయి
రథయాత్రకు రెండురోజులు ముందుగా అమావాస్యనాడు, నూతన దేవతామూర్తులకు యధావిధిగా పూజలు ప్రారంభిస్తారు. మరుసటి రోజు అంటే జులై 17వ తేదీన భక్తులకు నవయవ్వన దర్శనం లభిస్తుంది. ఆషాఢ శుక్ల విదియనాడు ఉదయం పాండాలు మేళతాళాలతో పూజలు నిర్వహించి, ‘మనిమా’ (జగన్నాథా) అంటూ పెద్ద పెట్టున నామస్మరణ చేస్తూ విగ్రహాల్ని కదిలిస్తారు. ఈ విగ్రహ మూర్తులను భక్తజనసందోహ కోలాహలం మధ్య ఊరేగిస్తూ రథం వెనుక భాగం నుంచి తీసుకువచ్చి రత్నపీఠం మీద అలంకరిస్తారు. ఈ ఉత్సవాన్ని ‘పహండీ’ అని వ్యవహరిస్తారు. గుండిచా ఆలయానికి వెళ్ళేందుకు సుభద్ర, జగన్నాథ, బలభద్రులు రథారూఢులై ఉండగా... పూరీ రాజు పల్లకీలో ఆ ప్రాంతానికి చేరుకోవడంతో సంబరాలు మిన్నంటుతాయి. పూరీ మహారాజు ఆ జగన్నాయకుని సేవకునిగా మారి బంగారు చీపురుతో రథాల లోపల శుభ్రం చేస్తాడు. ఈ కార్యక్రమాన్ని ‘చెరా పహారా’ అని పిలుస్తారు. కస్తూరి కళ్ళాపి జల్లి హారతిచ్చి, ‘జై జగన్నాథా’ అని నినదిస్తూ ఆయన రథానికున్న తాళ్ళను లాగడంతో ప్రఖ్యాతిగాంచిన రథయాత్ర (జులై 18) మొదలవుతుంది. దీన్నే ‘గుండిచాయాత్ర, ఘోషయాత్ర’ అని వ్యవహరిస్తారు. ఆ సమయంలో స్వామిని ‘పతితపావనుడు’ అని అంటారు. మిన్నంటే జయజయ ధ్వానాల మధ్య రథాలు నెమ్మదిగా కదులుతాయి. సుమారు మూడు కిలోమీటర్ల దూరం ఉన్న గుండిచా ఆలయానికి చేరుకోవడానికి దాదాపు 12 గంటల సమయం పడుతుంది. జగన్నాథుని రథయాత్రలో ఆ భగవంతుడికి ఏమైనా లోటుపాట్లు జరిగితే భక్తులు ఎంత ప్రయత్నించినా రథం అంగుళం కూడా ముందుకు సాగదు. రథం ఆగిపోయిన సమయంలో భక్తులంతా తాము ఏదైనా అపచారం చేసినట్టయితే క్షమించవలసిందిగా వేడుకుంటూ కొబ్బరికాయలు కొడితేనే రథం కదులుతుంది. రథం గుండిచా వనానికి చేరుకున్నాక, ఆ రాత్రి ఆలయం బయట రథాల్లోనే మూలవిరాట్టులు విశ్రాంతి తీసుకుంటారు. మర్నాడు పొద్దున మేళతాళాలతో గుడి లోపలికి తీసుకు వెడతారు. స్వామి వారు అక్కడ ఏడు రోజుల పాటు ఉంటారు. ఐదోరోజు ఓ విశేషం జరుగుతుంది. ఆలయంలోకి తనతో పాటు తీసుకెళ్ళలేదని అలిగిన లక్ష్మీదేవి, పట్టరాని కోపంతో గుడి బయట నుంచే స్వామిని ఓర కంట చూస్తూ ఆయన రథాన్ని కొంత మేర ధ్వంసం చేసి వెనక్కి వెళ్ళిపోతుంది. ఈ ముచ్చట అంతా పూజారులే నిర్వహిస్తారు. ఆ రోజును ‘హీరాపంచమి’ అంటారు. వారంరోజుల పాటు గుడిచాదేవి ఆతిథ్యం స్వీకరించిన సుభద్ర, జగన్నాథ, బలభద్రులు దశమి నాడు తిరుగు ప్రయాణమవుతారు. దీన్ని ‘బహుదాయాత్ర’ పేరిట జులై 26న నిర్వహిస్తారు. జగన్నాథుడు మార్గమధ్యలో ‘అర్థాసని’ (మౌసీ మా) గుడి దగ్గిర ఆగి తియ్యటి ప్రసాదాల్ని ఆరగిస్తాడు. మధ్యాహ్న సమయానికి మూడు రథాలూ ఆలయానికి చేరుకుంటాయి. తరువాతి రోజు ఏకాదశినాడు స్వామివారిని బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించి దర్శనానికి అనుమతిస్తారు. ద్వాదశినాడు మళ్ళీ విగ్రహాలను రత్నసింహాసనంపై ప్రతిష్ఠించడంతో రథయాత్ర పరిసమాప్తి అవుతుంది. ఆ అఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండ నాయకుని రూపాన్ని మనసంతా నింపుకుని భక్తజనం తిరుగుముఖం పడతారు.

స్వామివారి ప్రసాదం అమృతతుల్యం
ఎంతో శ్రద్ధతో తయారు చేసే స్వామివారి ప్రసాదాన్ని భక్తులు భక్తిప్రపత్తులతో స్వీకరిస్తారు. పూరీలో స్వామి వారికి నివేదించే అన్నాన్ని ‘మహాప్రసాదం’ అని పిలుస్తారు. రథయాత్ర నాడు జగన్నాథుడు ఏదో ఒక రూపంలో స్వయంగా తనకు నివేదించిన ప్రసాదాన్ని ఆరగిస్తారని భక్తుల విశ్వాసం. కుండ మీద కుండ పెట్టి ప్రసాదాలు వండుతారు. ఒకసారి వాడిన కుండను మరోసారి వాడరు. ఆలయ ప్రాంగణంలోనే ప్రసాద వితరణ జరుగుతుంది.

రథ నిర్మాణం
పూరీ రథయాత్రలో రథాల నిర్మాణం ఓ మహాయజ్ఞమే! రథయాత్రకు అరవై రోజుల ముందు నుంచే పనులు ప్రారంభమవుతాయి. పూరీ మహరాజు పూజారుల్ని పిలిచి కలప సేకరించాల్సిందిగా ఆదేశిస్తాడు. సామంతరాజు దసపల్లా అప్పటికే అవసరమైన వృక్షాల్ని గుర్తించి ఉంచుతాడు. వాటికి వేదపండితులు శాంతి నిర్వహించాక...జాగ్రత్తగా నరికి 1,072 కాండాలను పూరీకి తరలిస్తారు. రథాల నిర్మాణానికి 13వేల ఘనపుటడుగుల కలప అవసరం అవుతుంది. ప్రధాన పూజారి నేతృత్వంలో శిల్పుల బృందం రథాలను తయారు చేయడం మొదలుపెడతారు. వీటి తయారీలో ఎక్కడా యంత్రాల్ని వాడరు. నిర్మాణాలు పూర్తయిన తరువాత రథాల్ని యాత్రకు ఒకరోజు ముందుగా...ఆలయ తూర్పుభాగంలోని సింహ ద్వారం దగ్గర నిలబెడతారు. లాగేందుకు అనువుగా ఒక్కో రథానికి 250 అడుగుల పొడవు, ఎనిమిది అంగుళాల మందం ఉన్న తాళ్ళను కడతారు. రథయాత్ర జరిగిన తర్వాత రథాలను భగ్నం చేస్తారు.

జగన్నాథుడు ఊరేగే రథాన్ని ‘నందిఘోష’ అంటారు. ఈ రథం ముప్ఫైనాలుగున్నర అడుగుల ఎత్తు ఉంటుంది. 18 చక్రాలు ఉంటాయి. బలభద్రుడు ఊరేగే రథాన్ని ‘తాళధ్వజ’ అంటారు. ఈ రథం ముప్ఫైమూడు అడుగుల ఎత్తు ఉంటుంది. ఈ రథానికి 16 చక్రాలు ఉంటాయి. సుభద్రాదేవి ఊరేగే రథాన్ని ‘దేవదాలన’ అంటారు. ఈ రథం ముప్ఫైఒకటిన్నర అడుగుల ఎత్తు ఉంటుంది. ఈ రథానికి 14 చక్రాలు ఉంటాయి. ఈ మూడు రథాలు అలంకరించడానికి 12వందల మీటర్ల పట్టు వస్త్రాన్ని ముంబాయిలోని ఓ మిల్లు వారు విరాళంగా అందజేస్తారు.

నవకళేబర యాత్ర
జగన్నాథుడు జీర్ణమైన దారువును విడిచిపెట్టి, కొత్త దారువులోకి ప్రవేశించడమే నవకళేబరం. మనిషి సంసారమనే భ్రమలో చిక్కుకుని అందులోనే మునిగి తేలుతుంటాడు. అలాంటి భ్రమలొద్దు...ఈ జీవితం మాయ, ఈ శరీరం మాయ, శరీరాన్ని ఎప్పుడైనా విడిచిపెట్టాల్సిందే అంటూ ఆ జగన్నాటక సూత్రధారి జీవులను హెచ్చరించడమే ‘నవకళేబర యాత్ర’ అంతరార్థం. పూరీ జగన్నాథ రథయాత్ర ఏటా ఘనంగా జరిగేదే! కానీ ఈసారి, ఆ యాత్రకు ‘నవకళేబర యాత్ర’ తోడైంది. జగన్నాథుడు తన సోదరుడు బలభద్రుడూ, సోదరి సుభద్రతో కలిసి పాత దారుమూర్తుల్ని విసర్జించి కొత్త దారురూపాలలోకి ప్రవేశిస్తాడు. ఆ సందర్భంగా పూరీ క్షేత్రం వైకుంఠాన్ని తలపిస్తుంది. నవకళేబర మహోత్సవం అధిక ఆషాఢంలో వస్తుంది. ఇది ఇన్నేళ్ళకోసారి జరుగుతుందని చెప్పడం కష్టం. సాధారణంగా 8, 11, 19 సంవవత్సరాలకోసారి వస్తుంది. క్రీ.శ. 1039లో 27 సంవత్సరాల వ్యవధి తీసుకుంది. 1912, 1920, 1931, 1950, 1969, 1977, 1996..తర్వాత మళ్ళీ ఇప్పుడు జరుగుతోంది. ఈ శతాబ్దిలో ఇదే మొదటి యాత్ర.

---

Jul 18, 2015

నవకళేబర యాత్ర ప్రారంభం

ప్రతి యేటా ఎంతో వైభవంగా నిర్వహించే పూరిజగన్నాథ రథయాత్రకు సర్వం సిద్ధమైంది. ముఖ్యంగా  విశిష్టమైన మిలీనియం నవకళేబర యాత్ర ప్రారంభమైంది. క్షలాదిమంది భక్తులతో సుమారు మూడు కిలోమీటర్ల మేర ఈ యాత్ర నిర్వహించనున్నారు. ఈ యాత్రకై పూరీ నగరం సర్వాంగసుందరంగా ముస్తాబైంది.

బలభద్ర, సుభద్ర సమేతుడై జగన్నాథుడు పూరీ పురవీధుల్లో దర్శనమిచ్చే అద్భుత క్షణాలకు సమయం ఆసన్నమైంది. ఈ ఉత్సవాలను కనులారా వీక్షించేందుకు లక్షలాది భక్తులు ఇప్పటికే పూరి చేరుకున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢ మాసం శుక్ల పక్ష విదియ నాడు మొదలై... తొమ్మిది రోజుల తర్వాత ఆషాడ శుక్ల దశమితో వేడుకలు ముగుస్తాయి. తొమ్మిది రోజుల పాటు వేడుకగా జరిగే ఈ ఉత్సవాల కోసం ఒడిశా ప్రభుత్వం అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తి చేసింది.

పూరీ జగన్నాథుడి ఆలయం పేరు వినగానే చాలామందికి గుర్తొచ్చేది జగన్నాథ రథయాత్రే కానీ.. ఆ ఉత్సవంతో పాటు అక్కడ ఎన్నో ఆసక్తికరమైన వేడుకలు జరుగుతుంటాయి. వాటన్నిటిలోకీ ప్రత్యేకమైనది.. నవకళేబర. అంటే.. కొత్త దేహం అని అర్థం. పూరీ ఆలయంలో జగన్నాథ, బలభద్ర, సుభద్ర విగ్రహాలు రాతి విగ్రహాల్లాగా శాశ్వతం కావు. కొయ్యతో తయారైనవనే విషయం అందరికీ తెలిసిందే. అధిక ఆషాఢ మాసం వచ్చిన సంవత్సరంలో... పూరీ క్షేత్రంలో గర్భగుడిలోని దారు విగ్రహాలను తొలగించి వాటి స్థానంలో కొత్తగా వేప చెక్కతో చెక్కిన సరికొత్త విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠిస్తారు. ఈ వేడుకనే నవకళేబర’గా వ్యవహరిస్తారు. అధిక ఆషాఢ మాసం కనిష్ఠంగా 8 సంవత్సరాల నుంచి గరిష్ఠంగా 19 సంవత్సరాలకొకసారి వస్తుంటుంది.

ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి, మంత్రులు, ఇతర ప్రజాప్రతినిధులు ఉత్సవాల ఏర్పట్లను దగ్గరుండి పర్యవేక్షిస్తున్నారు. సుమారు రెండువేలమంది వాలంటీర్లు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. మెడికల్ క్యాంపులు, అంబులెన్స్, పారామెడికల్ సిబ్బంది, ప్రథమ చికిత్సా కేంద్రాలు భక్తుల సౌకర్యార్థం అందుబాటులో ఉంచారు.

మరోవైపు ఈ సందర్భంగా ప్రఖ్యాత సైకత శిల్పి సుదర్శన్ పట్నాయక్ సైకత శిల్పాలు ఈ ఉత్సవానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలవనున్నాయి. తమ సృజనాత్మకు పదును పెట్టి జగతి నాథుడు శ్రీజగన్నాథుని నవకళేబర మహోత్సవం విశ్వవ్యాప్తంగా ఆబాలగోపాలాన్ని విశేషంగా ఆకట్టుకునేలా పూరీ బీచ్లో అద్భుతాన్ని సృష్టించారు.

---

25 June 2017

పూరి జగన్నాథ రథయాత్ర

‟వస్తున్నాయ్‌ వస్తున్నాయ్‌ జగన్నాథ రథచక్రాల్‌ వస్తున్నాయ్‌” అన్నారు మహాకవి శ్రీశ్రీ.

జూన్‌ 25వ తేది ఆదివారం అషాడ శుక్ల విదియ నాడు పూరి జగన్నాథ రథయాత్ర చక్రాలు కదులుతున్నాయి.

ప్రతి సంవత్సరం జరిగే పూరీ జగన్నాథ యాత్ర యావత్‌ భారతదేశంలో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన రథయాత్ర. ఇది మరెక్కడ కానరాదు. మంగళ వాద్యములు, రాండోళ్ళు, నగారాలు జయజయ ధ్వానాల మధ్య రథ చక్రాలు చురుగ్గా కదులుతాయి. దారు రూపంతో నున్న స్వామి చాలా ఆకర్షణీయం. దారు అంటే కొయ్య. 19 సం||లకు ఒకసారి మాత్రమే నవకళేబర యాత్ర జరుగుతుంది. ఇది 2015లో జరిగింది. మూర్తులు కొత్తవి చేసి ప్రాణ ప్రతిష్ఠ కావించే కార్యక్రమమే నవకబేళబర యాత్ర. ఈ జీవితం మాయ అని, శరీరం మాయ అని, దీనిని ఎప్పుడైన విడచి పెట్టవలసినదే అంటూ జగన్నాటక పాత్ర ధారులైన మానవులును జగన్నాటక సూత్రధారి అయిన భగవంతుడే హెచ్చరించుటయే ఈ మ¬త్సవం.

ఆలయ చరిత్ర :
ప్రస్తుత ఆలయం 12వ శతాబ్ధంలో రాజా అనంతవర్మ చోడగంగ దేవ్‌ మొదలు పెట్టారు. ఆయన మనుమడు రాజా అనంగ భీమదేవ్‌ పాలనలో పూర్తయింది. అంతకుముందు అక్కడున్న ఆలయాన్ని ఇంద్రద్యుమ్న మహారాజు కట్టించాడని ప్రతీతి. ఒకనాటి రాత్రి ఇంద్రద్యుమ్న మహారాజుకు జగన్నాథుడు కలలో కన్పించి సముద్ర తీరంలో చాంకీ నది ముఖ ద్వారానికి వేప కొయ్యలు కొట్టుకొని వస్తాయని వాటితో విగ్రహాలు చేయించమని చెప్పి అదృశ్యమయ్యాడు. కొయ్యలయితే కొట్టుకొని వచ్చాయి. కాని విగ్రహ నిర్మాణానికి ఎవరూ ముందుకు రాలేదు. ఆ సమయంలో దేవ శిల్పి విశ్వకర్మ వికలాంగుడి రూపంలో వచ్చి రహస్యంగా విగ్రహాలకు రూపకల్పన చేస్తానని ఎవరూ రాకూడదని చెప్పి తలుపులు వేసుకొని పని మొదలు పెట్టాడు. ఎన్ని రోజులకు గది నుండి శబ్దం రాకుండుట గ్రహించిన రాణి గుండిచా దేవి త్వర పెట్టినందుకు రాజు తలుపులు తెరిపించాడు.

శిల్పి కనబడలేదు. చేతులు, కాళ్ళు లేని సగం చెక్కిన విగ్రహాలు మాత్రం దర్శనమిచ్చాయి. పశ్చాత్తాపంతో రాజు బ్రహ్మను ప్రార్థించగా చతుర్ముఖుడు ప్రత్యక్షమై ఇక మీద అదే రూపంలో విగ్రహాలు పూజలందుకొంటాయని ఆనతిచ్చినాడట. తానే స్వయంగా వాటికి ప్రాణ ప్రతిష్ట చేశారట. పూరీ ఆలయంలోని విగ్రహాలకు అభయహస్తం, వరదహస్తం కనిపించనిది అందుకేనంటారు. చతుర్దశ భువనాలను వీక్షించడానికి అన్నట్లు ఇంతింత కళ్ళు మాత్రం ఉంటాయి.

ఆలయ విశిష్టతలు :
దేశంలోని మోక్ష దాయక ప్రదేశాలలో పూరీ ఒకటి. మత్స్య, స్కంద, విష్ణు, వామన పురాణాల్లో పూరీ ప్రస్తావన కనిపింస్తుంది. మధ్యలో ప్రధాన ఆలయం, చుట్టూ పార్శ్వదేవతల ఆలయాలు, ఆనంద బజార్‌ (ప్రసాదాల విక్రయశాల), వంటశాల… వీటన్నింటినీ కలుపుతూ ఒక రేఖ గీస్తే శంఖాకారం వస్తుంది.

అందుకే ఈ క్షేత్రానికి శంఖక్షేత్రమని పేరు. రత్న సింహాసనం మీద కుడివైపు బలభద్రుడు, వామభాగంలో జగన్నాథుడు, మధ్యలో సుభద్రాదేవి బంగారంతో చేసిన శ్రీదేవి, వెండితో చేసిన భూదేవి విగ్రహాలు కొలువై ఉంటాయి.

ప్రధాన ఆలయం ఎత్తు 214 అడుగులు. గర్భాలయాన్ని విమాన మండపమనీ, భక్తులు నిలబడి చూసే ప్రాంతం జగమోహన మండపం అనీ అంటారు. దేవదాసీ విధానాన్ని తెలిపే నాట్య మండపం, స్వామికి హారతులిచ్చే భోగ మండపం ఉన్నాయి. ఆలయ ప్రహరీ సింహద్వారం ఎదుట అరుణ స్థంభం కలదు. ఆలయ శిఖరం మీద సూర్యుని రథసారథి అరుణుని ప్రతిమ కనిపిస్తుంది. గోపుర శీర్ష స్థానంలో అష్టధాతువులతో తయారైన నీలచక్రాన్ని స్థాపించారు. శిఖరం మీద పతిత పావన పతాకం గాలి వీచు వైపునకు కాకుండా వ్యతిరేక దిశలో ఎగురుతుంటుంది. ప్రతీ ఉదయం దాన్ని మార్చి, కొత్త ధ్వజాన్ని ఎగుర వేస్తారు.

రథయాత్ర
రథయాత్రకు ఉపయోగించే రథాలను ప్రతి సంవత్సరం కొత్తవి తయారు చేస్తారు. ఈ యాత్రకు  60 రోజుల ముందు వైశాఖ బహుళ విదియ నాడు రథ నిర్మాణం పనులు ప్రారంభిస్తారు. కలప సేకరించి జగన్నాథుడి రథం కోసం 832 ముక్కలను, 763 ముక్కల్ని బలభద్రుని రథం కోసం, 593 ముక్కలను సుభద్రాదేవి రథం కోసం వినియోగిస్తారు. జగన్నాథుని రథం పేరు నంది ఘోష. ఎత్తు 46 అడుగులు, 6 అడుగుల ఎత్తు, 16 చక్రములు ఉంటాయి.

బలభద్రుని రథం తాళ ధ్వజం. సుభద్రాదేవి రథాన్ని దేవదళన్‌గా పిలుస్తారు. రథాల్ని యాత్రకు 1 రోజు ముందు ఆలయం తూర్పు భాగంలో సింహద్వారం దగ్గర నిలబెట్టి లాగేందుకు ఒక్కొక్క రథానికి 250 అడుగుల పొడవు 8 అంగళముల మందం ఉన్న తాళ్ళను కడతారు.  జగన్నాథ రథానికి పసుపు వస్త్రం, బలభద్రుని రథానికి ఆకు పచ్చ వస్త్రం, సుభద్ర రథానికి నలుపు ఎరుపు రంగు వస్త్రం చూడతారు. విగ్రహాలను కదలించి మేళ తాళాలతో, నినాదాలతో, రథం వెనుక వైపు నుంచి తెచ్చి రత్నపీఠం మీద ఉంచుతారు. ఈ ఉత్సవాన్ని ”పహండీ” అంటారు. ఈ ఉత్సవంలో కులమత బేధాలకు తావు లేదు. పూరీ రాజు పల్లకీలో వచ్చి పరమాత్ముని ముందు సేవకునిగా మారి బంగారు చీపురుతో రథాల లోపల ఊడుస్తాడు. ”దీన్ని చెరాపహారా” అంటారు. కస్తూరి కళ్ళాపి జల్లి హారతిచ్చి ”జైజగన్నాథ” అని నినదిస్తూ తాళ్ళను లాగడంతో ప్రపంచ ప్రఖ్యాత జగన్నాథుని రథయాత్ర (25.06.2017 ఆదివారం) మొదలవుతుంది.

దీనినే గుండిచా యాత్ర, ‘‘ఘోష యాత్ర” అని అంటారు. సుమారు 3 కి.మీ. ఉన్న గుండిచా ఆలయాన్ని చేరుటకు 12 గంటలు పడ్తుంది. స్వామి వార్లు 7 రోజులు అక్కడ ఉంటారు. గుండిచాదేవి ఆతిథ్యం స్వీకరించి సుభద్ర, బలభద్ర, జగన్నాథులు దశమి నాడు తిరిగి ప్రయాణం అవుతారు. ద్వాదశి నాడు మళ్ళి విగ్రహాలను రత్నసింహాసనం పై ప్రతిష్ఠించడంతో రథయాత్ర పూర్తవుతుంది.

ప్రత్యేకంగా ప్రసాదం తయారీ
స్వామి వారి ప్రసాదం చాలా ముఖ్యం. వివిధ భోగాల పేరుతో 64 రకముల పిండి వంటలు చేస్తారు. ఒకసారి వండిన పాత్రులు మరలా ఉపయోగించరు. కుండ మీద కుండ పెట్టి అక్కడ కట్టెల పొయ్యిమీద వండే వంట పద్ధతి చిత్రమే. వంటశాలను చూచుటకు రుసుము కలదు. చాలా పెద్ద వంటశాల, నేను తిరిగి చూసాను. కుండలు కుంభారు గ్రామస్థులు చేసినవే. జగన్నాథునికి సమర్పించే అన్న ప్రసాదాన్ని. ఓబడా అంటారు. విష్ణుమూర్తి ప్రొద్దున్న స్నాన సంధ్యాదులు రామేశ్వరంలో ఆచరిస్తాడని, అల్పాహారాన్ని బదరీనాథ్‌లో తీసుకుంటాడని; మధ్యాహ్న భోజనానికి పూరీ చేరుకుంటాడని, రాత్రికి ద్వారకలో విశ్రాంతి తీసుకుంటాడని ప్రతీతి. విష్ణు, శివ, బౌద్ధ, జైన సాంప్రదాయాలు గుడిలో కనబడతాయి.

చూడదగ్గ ప్రదేశాలు
పూరీ దగ్గరలో సాక్షి గోపాల్‌ ఆలయం 18 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నది. కోణార్క్‌ కూడా పూరీ వెళ్ళినప్పుడు చూడవలసిన ప్రదేశం. జయదేవుడు అష్టపదులు రచించింది పూరీలోనే అను నానుడి కలదు.

ఎలా వెళ్ళాలి :
పూరీ క్షేత్రం ఒడిశా రాజధాని భువనేశ్వర్‌కు 60 కి.మీ., ఖుర్దా రోడ్‌ నుంచి 45 కి.మీ. ఉంటుంది. దేశంలో అన్ని చోట్ల నుంచి పూరీకి రైలు సౌకర్యం కలదు.

జైజైజై జగన్నాథ్‌
ఎస్‌.వి.ఎస్‌.భగవానులు

---

చిదంబరం

చిదంబరం
నటరాజస్వామి ఆనందతాండవ క్షేత్రం

పరమశివుడు నటరాజస్వామిగా ఆనంద తాండవం చేసిన మహాపుణ్యక్షేత్రం చిదంబరం. తమిళనాడులోని చిదంబరం పంచభూత క్షేత్రాల్లో ఒకటిగా యుగయుగాల నుంచి ప్రసిద్ధిపొందింది. పంచభూతాల్లో ఒకటైన ఆకాశతత్వానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది. 50 ఎకరాలుగా పైగా ఉన్న సువిశాల స్థలంలో విస్తరించివున్న ఈ క్షేత్రంలో శివ, కేశవ మందిరాలు ఉండటం విశేషం. వైష్ణవులకు శ్రీరంగం ఎంత పవిత్రమో.. శైవులకు చిదంబరం అంత పవిత్రమైన మహాక్షేత్రమని పురాణ గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి. పంచభూత ఆలయాల్లోని శ్రీకాళహస్తి, కంచి, చిదంబరం ఒకే అక్షాంశంపై నిర్మితమై ఉండటం విశేషం.

నటరాజస్వామి..
ఇక్కడ ఈశ్వరుడు నటరాజస్వామిగా దర్శనమిస్తాడు. నాట్యభంగిమలో ఉన్న స్వామి పాదం కింద అజ్ఞానం రాక్షసుడి రూపంలో ఉంటుంది.చేతిలో నిప్పు దుష్టశక్తులను నాశనం చేస్తుందని అర్థం. అలాగే మరో హస్తం సర్వజగత్తును పరిరక్షించేవాడని సూచిస్తుంది. ఢమరుకం జీవం పుట్టుకను సూచిస్తుంది. పరమశివుడు చిద్విలాస నాట్యాన్ని వీక్షించాలని ఆదిశేషువు ఆశిస్తాడు. అంత మహావిష్ణువు యోగ స్వరూపుడైన పతంజలి రూపాన్ని ప్రసాదించి భూమిపైకి పొమ్మని ఆజ్ఞాపించినట్టు పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి.

స్థల పురాణం
‘చిత్‌’ అంటే మనస్సు. అంబరం అంటే ఆకాశం అని అర్థం. ఎన్నో యుగాలకు ముందు పరమేశ్వరుడు ఇక్కడి తిలై వనాల్లో విహరించేవాడు. శివుడు భిక్షువు రూపంలో తిరుగుతుంటే మోహిని అవతారంలోని విష్ణుమూర్తి ఆయనను అనుసరిస్తాడు. పార్వతీనాథుని ప్రకాశవంతమైన తేజస్సుకు మునుల సతీమణులు ఆశ్చర్యానికి లోనవుతారు. దీంతో ఆగ్రహించిన మునులు సర్పాలను వదులుతారు. లయకారకుడైన శివుడు వాటిని మెడకు, నడుముకు కట్టుకుంటాడు. ఈ సంఘటనతో మరింత ఆగ్రహించిన మునులు ఒక రాక్షసుడిని పంపుతారు. శివుడు ఆ రాక్షసుడి వీపు మీద కాలు మోపి కదలకుండా చేస్తాడు. అనంతరం ఆనందతాండవం చేస్తాడు. దీంతో భగవంతుని నిజ స్వరూపాన్ని గ్రహించిన మునులు ఆయనను శరణు వేడుకుంటారు.

చిదంబర రహస్యమంటే..
ఈ క్షేత్రంలో స్వామి విగ్రహ, ఆకార రహిత ఆకాశ, స్ఫటిక లింగ రూపాల్లో ఉంటారు. అయితే, విగ్రహాన్ని మాత్రమే చూడగలం గానీ ఇతర రూపాలను చూడలేము. చిత్‌సభానాయక మండపంలోని స్వామివారు ఆకాశ రూపంలో కంటికి కనిపించకుండా ఉంటారు. పురోహితులు మందిరంలోని తెరను తొలగించి హారతిని ఇస్తారు. భగవంతుడు ఆదియును అంతమును లేనివాడు అనేందుకు ఇంతకన్నా నిదర్శనం ఉండబోదు. మన అజ్ఞానాన్ని తొలగించుకొని భగవంతున్ని సన్నిధిని వీక్షించడంతో దివ్యానుభూతి కలుగుతుంది.

గోవిందరాజస్వామి సన్నిధి
ఆలయ ప్రాంగణంలోనే శ్రీ గోవిందరాజస్వామి మందిరం ఉంది. శివ,కేశవ మందిరాలు ఒకే ప్రాంగణంలో ఉండటం అరుదైన విశేషం. హరి, హరులకు ఎలాంటి భేదాలు లేవని ఈ క్షేత్రం నిరూపిస్తోంది. 108 దివ్యదేశాల్లో ఒకటిగా గోవిందరాజస్వామి ఆలయాన్ని పేర్కొంటారు. కులశేఖర ఆళ్వారు తన రచనల్లో ఈ ఆలయాన్ని ప్రస్తావించారు.

మానవదేహానికి ప్రతీక..
ఆలయం మానవ దేహానికి ప్రతీకగా ఉంటుందని పెద్దలు చెబుతారు. నమఃశివాయ మంత్రంలో 21,600 బంగారు పలకలను వినియోగించారు. ఒక మనిషి ప్రతిరోజూ తీసుకునే శ్వాస ప్రక్రియతో ఈ సంఖ్య సరిపోతుంది. అలాగే చిత్‌సభ (పొన్నాంబళం)లో 72 వేల మేకులు వాడారు. ఇది మన దేహంలోని నరాల సంఖ్య అని చెప్పవచ్చు. ఇలా అనేక విశేషాల సమాహారంతో కూడిన చిదంబర క్షేత్ర సందర్శన మనకు మంచి ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది.

ఎలా చేరుకోవాలంటే..
* తమిళనాడులోని కడలూర్‌ జిల్లాలో చిదంబరం ఉంది.
* చెన్నై ఎగ్మూర్‌ - తంజావూర్‌ రైలు మార్గంలో చిదంబరం చేరుకోవచ్చు.
* పుదుచ్చేరి విమానాశ్రయంలో దిగి ప్రైవేటు వాహనాల ద్వారా చిదంబరం వెళ్లొచ్చు.
* దేశంలోని పలు నగరాల నుంచి రోడ్డు మార్గం ద్వారా ఈ క్షేత్రానికి చేరుకునే సదుపాయముంది.