మనదేశంలోని అతిశీతల...ఆహ్లాదకర ప్రదేశాలలో ప్రముఖంగా చెప్పుకునేది డెహ్రాడూన్. ఉత్తరాఖండ్ రాజధాని అయిన ఈ ప్రదేశం దేశీయ, విదేశీ పర్యాటకులతో కిటకిటలాడుతుంది. కేవలం డెహ్రాడూన్ మాత్రమే కాదు నైనిటాల్, ముస్సోరీ, అల్మోరా, కౌసని, భిత్మల్, రాణీకత్, పితోర్గఢ్ లాంటి ప్రదేశాలు కూడా పర్యాటకులకు స్వర్గధామాలుగా ఉన్నాయి. చెప్పాలంటే... హిమలయ పర్వత శ్రేణి పాదాల చెంత పరుచుకున్న పచ్చదనంతో ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రమంతా అందమైన పర్యాటేక కేంద్రాలతో, ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలతో అలరారుతుంది.
హిమాలయాల ఒడిలో పర్యాటకుల మనసు దోచుకుంటున్న ఉత్తరాఖండ్ విహారం... పర్యాటకుల మదిలో చిరకాలం గుర్తుండిపోతుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఉత్తరాఖండ్ పేరు చెప్పగానే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది డెహ్రాడూన్. కానీ, ఇప్పటిదాకా బయటపడని ఎన్నో అందాలు ఈ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి. ప్రకృతి అందాలతో పర్యాటకులను పరవశుల్ని చేయడమే కాదు సంస్కృతీ సాంప్రదాయల్లో కూడా ఉత్తరాఖండ్ ఎంతో పేరెన్నికగన్నది. దానికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ కుంభమేళా... అంతేకాకుండా మనదేశంలో గోల్ఫ్ ఆటకు అనువైన ప్రదేశాలలో ఉత్తరాఖండ్ కూడా ఒకటి.
శక్తిస్వరూపిణి ఆవాసం... నైనిటాల్
సరస్సుల నగరంగా గుర్తింపు పొందిన నైనిటాల్లో ఒకప్పుడు సుమారు 60కి పైగా చెరువులు, సరస్సులు ఉండేవట. ఇందులో నైనీ అనే సరస్సు ఎంతో పేరుగాంచింది. ఇక్కడ మహాఋషులు, మునులు నివాసం ఉన్నట్టు స్కందపురాణంలో ఉంది. నైనిటాల్ సరస్సును ట్రై రిషి సరోవర్ (ముగ్గురు ఋషుల సరోవరం) కూడా పిలుస్తారు. అత్రి, పులస్త్య, పులహ అనే మహా ఋషులు... నీరు దొరకకుండా గడ్డు పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్న నైనిటాల్లో ఒక సరస్సు నిర్మించాలని తలపెట్టారు. అలా ఒక లోతైన గుంతను తవ్వి... టిబెట్ దగ్గర ఉన్న పవిత్ర మానస సరోవరం నుండి నీటిని తెచ్చి నింపారని ప్రతీతి. అలా ఏర్పడిందే నేడు మనం చూస్తున్న నైనిటాల్ సరస్సు. ఈ సరస్సులో స్నానం చేస్తే సాక్షాత్తు ఆ మానస సరోవరంలోనే స్నానమాచరించినంత పుణ్యం దక్కుతుందట.
దేశంలో ఉన్న 64 శక్తిపీఠాలలో నైనిటాల్ కూడా ఒకటి. 64 ముక్కలైన పార్వతీ దేవి శరీరభాగాల్లో ఆమె కన్ను ఈ ప్రాంతంలో పడిందట. అలా ఈ ప్రాంతానికి నైనిటాల్ (హిందీలో నయన్ అంటే కన్ను) అనే పేరు వచ్చిందని ప్రతీతి. అందుకే ఆ శక్తి స్వరూపిణిని ఇక్కడ నైనాదేవి పేరుతో పిలుస్తారు. నైనాదేవీ ఆలయం దేశంలోని శక్తిపీఠాలలో ఒకటిగా విరాజిల్లుతోంది. పర్యాటకులు ఇక్కడి చేరుకోవాలంటే... దగ్గరి విమానాశ్రయం పంత్నగర్. ఇది నైనిటాల్కు 71 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. ఇక్కడి నుండి రోడ్డు మార్గం గుండా వెళ్లవచ్చు. రైలుమార్గం ద్వారా చేరుకునే పర్యాటకులు కథ్గోదామ్ రైల్వే స్టేషన్ గుండా వెళ్ళవచ్చు (ఈ స్టేషన్ నైనిటాల్కు 31 కి.మీ).
ప్రముఖల తాత్కాలిక విడిది... ఆల్మోరా
ఉత్తరాఖండ్లో పచ్చదనంతో మైమరిపించే మరో ప్రదేశం ఆల్మోరా. ఇక్కడి ప్రకృతి పచ్చదనానికి పరవశించని పర్యాటకుడు ఉండడంటే అతిశయోక్తి కాదు. ప్రశాంత వాతారణంతో కొండకోనలతో అలరారుతున్న ఈ ప్రాంతాన్ని చూస్తే ప్రకృతీమాత తన నైపుణ్యాన్నంతటినీ రంగరించి మరీ తీర్చిదిద్దిందా అనిపిస్తుంది. కోశీ, సుయాల్ నదుల ప్రవాహం ఆల్మోరాకు మరింత అందాన్ని చేకూర్చింది. ఆల్మోరా ప్రకృతి అందాలతోనే కాదు, ప్రముఖుల నివాసాలతో ప్రసిద్ధిగాంచింది. స్వామీ వివేకానంద తన హిమాలయాల పర్యటనలో ఆల్మోరాను తాత్కాలిక విడిదిగా ఎంచుకున్నారట. అలా ఆయన కొన్నాళ్ళు ఇక్కడే గడిపాడట. అంతేకాకుండా స్వాత్రంత్య సమరయోధుడు గోవింద్ వల్లభ్ పంత్, ప్రముఖ హిందీ విద్వాంసుడు సుమిత్రానందన్ పంత్, నోబెల్ గ్రహీత సర్ రొనాల్డ్ రాస్లకు జన్మస్థలం ఆల్మోరా. భారత క్రికెట్ జట్టు కెప్టెన్ మహేంద్ర సింగ్ ధోని కూడా తన బాల్యంలో కొంతకాలాన్ని ఇక్కడే గడిపాట. ధోని తండ్రికి రాంచీలో స్థిరపడక మునుపు ఇక్కడ ఫామ్లు ఉండేవట. ఇక్కడి చేరుకోవాలంటే నైనిటాల్కు మాదిరిగానే పంత్నగర్ విమానాశ్రయం నుండి చేరుకోవాలి. రైలుమార్గం గుండా వచ్చే పర్యాటకులు కోథ్డామ్ రైల్వేస్టేషన్ నుండి చేరుకోవచ్చు.
గోల్ఫ్ కోర్స్ల చిరునమా... రాణీఖేత్
మనదేశంలో గోల్ఫ్ ఆటకు సంబంధింన మైదానాలకు మారుపేరు రాణీఖేత్. ఎటుచూసిన పచ్చని తివాచీ పరిచనట్లుండే ఈ ప్రాంతంలో 9 మౌంటేన్ గోల్ఫ్ లింక్లు ఉన్నాయి. ఓక్ అడవుల్లో విస్తరించి ఉన్న ఈ గోల్ఫ్ కోర్స్లు పర్యాటకులను ఇట్టే కట్టిపడే స్తాయి. చలికాలంలో మంచు దుప్పటి పరుచుకున్న ట్లుండే ఈ ప్రదేశం వేసవిలో మాత్రం సైనిక స్థావరంగా సేవలందిస్తుంది. ఇవేకాకుండా ఝులా దేవి ఆలయం, చౌభాటియా ఇక్కడ చూడాల్సిన ప్రదేశాలు. సమీపంలోని కథ్గోదామ్ రైల్వేస్టేషన్ గుండా ఈ ప్రాంతానికి చేరుకోవచ్చు. దూర్రపాంతం నుండి వచ్చే పర్యాటకులకు దగ్గరి విమానాశ్రయం... పంత్ నగర్. ఇది రాణీఖేత్కు 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది.
స్విట్జర్లాండ్ ఆఫ్ ఇండియా... కౌసని
ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తింపు పొందిన పూలలోయ కౌసనికే ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది. 10 కిలోమీటర్ల పొడవు, 12 కిలోమీటర్ల వెడల్పుతో పరుచుకున్న ఈ ఫ్లవర్ వ్యాలీ చూపరులను కట్టిపడేస్తుంది. దీనిని సాక్షాత్తు దేవభూమిగా పిలుస్తారు. ఇవేకాకుండా పంచ్ కేదార్, క్యారీ పాస్, బిన్సర్, ముక్తేశ్వర్, రూప్కుండ్లు కౌసని ని దేశంలోనే ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రంగా మలిచాయి. ఇప్పుడిప్పుడే అడ్వెంచర్ టూరిజం ఇక్కడ ఊపందుకుంటుంది. ప్రకృతి అందాలకు నెలవైన ఈ ప్రదేశంలో రివర్ రాఫ్టింట్, పారా గ్లైడింగ్, మౌంటెనేరింగ్, ట్రెక్కింగ్ లాంటి సదుపాయాలు పర్యాటకులకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రముఖ హిందీ కవి సుమిత్రనందన్ పంత్ జన్మస్థలం అయిన కౌసనిలోని హిల్ స్టేషన్లు, కఫ్నీ హిమనీ నదాలు, సుందర్దూంగా, సోమేశ్వర్, పినాకేశ్వర్, బైజ్నాథ్, లక్ష్మీ ఆశ్రమ్ వంటి వాటితో ఇండియన్ స్విట్జర్లాండ్గా పేరుగాంచింది.
మినీ కాశ్మీర్... పితోర్గఢ్
చాంద్ రాజుల కాలంలో దేవలయాల నగరంగా విరాజిల్లిన ఈ ప్రాంతంలో కనువిందు చేసే అనేక పర్యాటక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఈ నగరాన్ని సోర్ వ్యాలీ... అని, మినీ కాశ్మీర్ కూడా పిలుస్తారు. అశుర్ చులా, ఆస్కోట్ శాం క్చరీలు... చందక్ పర్వత సానువులు... మను, ధ్వజ్, తల్ కేదార్, నకులే శ్వర (దేశంలో నకుల సహదేవుల ఏకైక ఆలయం) దేవాలయాలు... లాంటి అనేక ప్రదేశాలతో, చుట్టూ పచ్చదనంతో అలరారుతోంది పితోర్గఢ్.
ఎడోబ్ ఆఫ్ గాడ్స్
వేల ఏళ్ళ చరిత్ర కలిగిన ఈ ప్రదేశంలో ఎంతోమంది ఋషులు, మునులు నివసించారని ప్రతీతి. అంతేకాకుండా సకల పాపాలను దూరంచేసే పవిత్ర గంగా యమున మహానదులకు పుట్టినిల్లు ఉత్తరాఖండ్. ఏటా గంగోత్రి, యమునోత్రి ప్రదేశాలను సందర్శించే యాత్రికుల సంఖ్య లక్షల్లో ఉం టుంది. ఈ నదుల పరీవాహక ప్రదేశాలైన బద్రీనాథ్ (విష్ణుమూర్తి ఆలవాలం), కేదార్నాథ్ (శివుడి నివాసం) లాంటి పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రాలతో అలరారుతుంది. అంతేకాదు, ఋషికేష్, ప్రయాగ, హరిద్వార్ లాంటి ప్రదేశాల గురించి చెప్పాల్సిన పనిలేదు.
దేశంలో అతిపెద్ద హిందూ ఉత్సవంగా పేరుగాంచిన మహాకుంభ మేళా ఇక్కడ హరిద్వార్ లోనే జరుగు తుంది. ప్రతి పన్నెండు ఏళ్ళ కొకసారి జరిగే ఈ ఉత్సవానికి దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలనుండే కాకుండా ప్రపంచం నలుమూల నుండి భక్తులు తండో పతండాలుగా విచ్చేస్తారు. ఇలా ఆధ్యా త్మిక ప్రదేశాలకు ఆలవాలంగా ఉన్న ఈ ప్రదేశాన్ని దేవతల నివాసంగా పిలుచు కుంటారు. వేలాది సంవత్సరాలుగా భక్తులను ఆకర్షి స్తున్న పుణ్య క్షేత్రాలు బద్రీనాథ్, కేదార్ నాథ్, ఋషికేష్ లాంటి పుణ్యక్షేత్రాలే కాకుండా బ్రిటీష్కాలం నుండి ముస్సోరీ, ఆల్మోరా, రాణీకేత్ లాంటి పర్యాటకకేం ద్రాలు సందర్శకులకు మంచి ఆకర్షణలుగా అభివృద్ధి చెందాయి. ఉత్తరా ఖండ్ రాష్ట్రానికి ముఖ్యమైన ఆర్థికవనరు ఆ రాష్ట్ర టూరిజం అంటే అతిశయోక్తికాదు.
గేట్వే ఆఫ్ గంగోత్రి... ముస్సోరీ
పవిత్ర గంగా, యమునా నదుల జన్మస్థలాలైన గంగోత్రి, యమునోత్రిలకు వెళ్ళాలంటే ఈ ముస్సోరీ నుండే వెళ్ళాలి. అందుకే దీనిని గేట్వే ఆఫ్ గం గోత్రి, యమునోత్రి అని పిలుస్తారు. ముస్సోరీ అనే పేరు చెట్ల నుండి వచ్చింది. ఎటు చూసినా ఇక్కడ ముస్సోరీ వృక్షాలు కని పిస్తాయి. ఇక్కడ అన్ని టికంటే చెప్పు కోవాల్సిన ప్రదే శం గన్హిల్ దేశంలోనే రెండో ఎత్తైన పర్వతసాణువు ఇది. గన్ హిల్పై రోప్ వే ప్రయాణం జీవితంలో మరిచి పోలేని మధురా నుభూతిని అందిస్తుంది. ఇవేకా కుండా నాగ్ దేవత ఆల యం, ముస్సోరీ సరస్సు, సర్ జార్జ్ ఎవరెస్ట్ హౌజ్, భట్టాపాల్, కెంఫ్టీ ఫాల్ ఇక్కడ చూడ దగ్గ ప్రదేశాలు. ఢిల్లీ, డెహ్రా డూన్ల నుండి ఇక్కడి రవాణా సదుపాయాలున్నాయి.
హిమాలయాల ఒడిలో పర్యాటకుల మనసు దోచుకుంటున్న ఉత్తరాఖండ్ విహారం... పర్యాటకుల మదిలో చిరకాలం గుర్తుండిపోతుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఉత్తరాఖండ్ పేరు చెప్పగానే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది డెహ్రాడూన్. కానీ, ఇప్పటిదాకా బయటపడని ఎన్నో అందాలు ఈ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి. ప్రకృతి అందాలతో పర్యాటకులను పరవశుల్ని చేయడమే కాదు సంస్కృతీ సాంప్రదాయల్లో కూడా ఉత్తరాఖండ్ ఎంతో పేరెన్నికగన్నది. దానికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ కుంభమేళా... అంతేకాకుండా మనదేశంలో గోల్ఫ్ ఆటకు అనువైన ప్రదేశాలలో ఉత్తరాఖండ్ కూడా ఒకటి.
శక్తిస్వరూపిణి ఆవాసం... నైనిటాల్
సరస్సుల నగరంగా గుర్తింపు పొందిన నైనిటాల్లో ఒకప్పుడు సుమారు 60కి పైగా చెరువులు, సరస్సులు ఉండేవట. ఇందులో నైనీ అనే సరస్సు ఎంతో పేరుగాంచింది. ఇక్కడ మహాఋషులు, మునులు నివాసం ఉన్నట్టు స్కందపురాణంలో ఉంది. నైనిటాల్ సరస్సును ట్రై రిషి సరోవర్ (ముగ్గురు ఋషుల సరోవరం) కూడా పిలుస్తారు. అత్రి, పులస్త్య, పులహ అనే మహా ఋషులు... నీరు దొరకకుండా గడ్డు పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్న నైనిటాల్లో ఒక సరస్సు నిర్మించాలని తలపెట్టారు. అలా ఒక లోతైన గుంతను తవ్వి... టిబెట్ దగ్గర ఉన్న పవిత్ర మానస సరోవరం నుండి నీటిని తెచ్చి నింపారని ప్రతీతి. అలా ఏర్పడిందే నేడు మనం చూస్తున్న నైనిటాల్ సరస్సు. ఈ సరస్సులో స్నానం చేస్తే సాక్షాత్తు ఆ మానస సరోవరంలోనే స్నానమాచరించినంత పుణ్యం దక్కుతుందట.
దేశంలో ఉన్న 64 శక్తిపీఠాలలో నైనిటాల్ కూడా ఒకటి. 64 ముక్కలైన పార్వతీ దేవి శరీరభాగాల్లో ఆమె కన్ను ఈ ప్రాంతంలో పడిందట. అలా ఈ ప్రాంతానికి నైనిటాల్ (హిందీలో నయన్ అంటే కన్ను) అనే పేరు వచ్చిందని ప్రతీతి. అందుకే ఆ శక్తి స్వరూపిణిని ఇక్కడ నైనాదేవి పేరుతో పిలుస్తారు. నైనాదేవీ ఆలయం దేశంలోని శక్తిపీఠాలలో ఒకటిగా విరాజిల్లుతోంది. పర్యాటకులు ఇక్కడి చేరుకోవాలంటే... దగ్గరి విమానాశ్రయం పంత్నగర్. ఇది నైనిటాల్కు 71 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. ఇక్కడి నుండి రోడ్డు మార్గం గుండా వెళ్లవచ్చు. రైలుమార్గం ద్వారా చేరుకునే పర్యాటకులు కథ్గోదామ్ రైల్వే స్టేషన్ గుండా వెళ్ళవచ్చు (ఈ స్టేషన్ నైనిటాల్కు 31 కి.మీ).
ప్రముఖల తాత్కాలిక విడిది... ఆల్మోరా
ఉత్తరాఖండ్లో పచ్చదనంతో మైమరిపించే మరో ప్రదేశం ఆల్మోరా. ఇక్కడి ప్రకృతి పచ్చదనానికి పరవశించని పర్యాటకుడు ఉండడంటే అతిశయోక్తి కాదు. ప్రశాంత వాతారణంతో కొండకోనలతో అలరారుతున్న ఈ ప్రాంతాన్ని చూస్తే ప్రకృతీమాత తన నైపుణ్యాన్నంతటినీ రంగరించి మరీ తీర్చిదిద్దిందా అనిపిస్తుంది. కోశీ, సుయాల్ నదుల ప్రవాహం ఆల్మోరాకు మరింత అందాన్ని చేకూర్చింది. ఆల్మోరా ప్రకృతి అందాలతోనే కాదు, ప్రముఖుల నివాసాలతో ప్రసిద్ధిగాంచింది. స్వామీ వివేకానంద తన హిమాలయాల పర్యటనలో ఆల్మోరాను తాత్కాలిక విడిదిగా ఎంచుకున్నారట. అలా ఆయన కొన్నాళ్ళు ఇక్కడే గడిపాడట. అంతేకాకుండా స్వాత్రంత్య సమరయోధుడు గోవింద్ వల్లభ్ పంత్, ప్రముఖ హిందీ విద్వాంసుడు సుమిత్రానందన్ పంత్, నోబెల్ గ్రహీత సర్ రొనాల్డ్ రాస్లకు జన్మస్థలం ఆల్మోరా. భారత క్రికెట్ జట్టు కెప్టెన్ మహేంద్ర సింగ్ ధోని కూడా తన బాల్యంలో కొంతకాలాన్ని ఇక్కడే గడిపాట. ధోని తండ్రికి రాంచీలో స్థిరపడక మునుపు ఇక్కడ ఫామ్లు ఉండేవట. ఇక్కడి చేరుకోవాలంటే నైనిటాల్కు మాదిరిగానే పంత్నగర్ విమానాశ్రయం నుండి చేరుకోవాలి. రైలుమార్గం గుండా వచ్చే పర్యాటకులు కోథ్డామ్ రైల్వేస్టేషన్ నుండి చేరుకోవచ్చు.
గోల్ఫ్ కోర్స్ల చిరునమా... రాణీఖేత్
మనదేశంలో గోల్ఫ్ ఆటకు సంబంధింన మైదానాలకు మారుపేరు రాణీఖేత్. ఎటుచూసిన పచ్చని తివాచీ పరిచనట్లుండే ఈ ప్రాంతంలో 9 మౌంటేన్ గోల్ఫ్ లింక్లు ఉన్నాయి. ఓక్ అడవుల్లో విస్తరించి ఉన్న ఈ గోల్ఫ్ కోర్స్లు పర్యాటకులను ఇట్టే కట్టిపడే స్తాయి. చలికాలంలో మంచు దుప్పటి పరుచుకున్న ట్లుండే ఈ ప్రదేశం వేసవిలో మాత్రం సైనిక స్థావరంగా సేవలందిస్తుంది. ఇవేకాకుండా ఝులా దేవి ఆలయం, చౌభాటియా ఇక్కడ చూడాల్సిన ప్రదేశాలు. సమీపంలోని కథ్గోదామ్ రైల్వేస్టేషన్ గుండా ఈ ప్రాంతానికి చేరుకోవచ్చు. దూర్రపాంతం నుండి వచ్చే పర్యాటకులకు దగ్గరి విమానాశ్రయం... పంత్ నగర్. ఇది రాణీఖేత్కు 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది.
స్విట్జర్లాండ్ ఆఫ్ ఇండియా... కౌసని
ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తింపు పొందిన పూలలోయ కౌసనికే ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది. 10 కిలోమీటర్ల పొడవు, 12 కిలోమీటర్ల వెడల్పుతో పరుచుకున్న ఈ ఫ్లవర్ వ్యాలీ చూపరులను కట్టిపడేస్తుంది. దీనిని సాక్షాత్తు దేవభూమిగా పిలుస్తారు. ఇవేకాకుండా పంచ్ కేదార్, క్యారీ పాస్, బిన్సర్, ముక్తేశ్వర్, రూప్కుండ్లు కౌసని ని దేశంలోనే ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రంగా మలిచాయి. ఇప్పుడిప్పుడే అడ్వెంచర్ టూరిజం ఇక్కడ ఊపందుకుంటుంది. ప్రకృతి అందాలకు నెలవైన ఈ ప్రదేశంలో రివర్ రాఫ్టింట్, పారా గ్లైడింగ్, మౌంటెనేరింగ్, ట్రెక్కింగ్ లాంటి సదుపాయాలు పర్యాటకులకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రముఖ హిందీ కవి సుమిత్రనందన్ పంత్ జన్మస్థలం అయిన కౌసనిలోని హిల్ స్టేషన్లు, కఫ్నీ హిమనీ నదాలు, సుందర్దూంగా, సోమేశ్వర్, పినాకేశ్వర్, బైజ్నాథ్, లక్ష్మీ ఆశ్రమ్ వంటి వాటితో ఇండియన్ స్విట్జర్లాండ్గా పేరుగాంచింది.
మినీ కాశ్మీర్... పితోర్గఢ్
చాంద్ రాజుల కాలంలో దేవలయాల నగరంగా విరాజిల్లిన ఈ ప్రాంతంలో కనువిందు చేసే అనేక పర్యాటక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఈ నగరాన్ని సోర్ వ్యాలీ... అని, మినీ కాశ్మీర్ కూడా పిలుస్తారు. అశుర్ చులా, ఆస్కోట్ శాం క్చరీలు... చందక్ పర్వత సానువులు... మను, ధ్వజ్, తల్ కేదార్, నకులే శ్వర (దేశంలో నకుల సహదేవుల ఏకైక ఆలయం) దేవాలయాలు... లాంటి అనేక ప్రదేశాలతో, చుట్టూ పచ్చదనంతో అలరారుతోంది పితోర్గఢ్.
ఎడోబ్ ఆఫ్ గాడ్స్
వేల ఏళ్ళ చరిత్ర కలిగిన ఈ ప్రదేశంలో ఎంతోమంది ఋషులు, మునులు నివసించారని ప్రతీతి. అంతేకాకుండా సకల పాపాలను దూరంచేసే పవిత్ర గంగా యమున మహానదులకు పుట్టినిల్లు ఉత్తరాఖండ్. ఏటా గంగోత్రి, యమునోత్రి ప్రదేశాలను సందర్శించే యాత్రికుల సంఖ్య లక్షల్లో ఉం టుంది. ఈ నదుల పరీవాహక ప్రదేశాలైన బద్రీనాథ్ (విష్ణుమూర్తి ఆలవాలం), కేదార్నాథ్ (శివుడి నివాసం) లాంటి పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రాలతో అలరారుతుంది. అంతేకాదు, ఋషికేష్, ప్రయాగ, హరిద్వార్ లాంటి ప్రదేశాల గురించి చెప్పాల్సిన పనిలేదు.
దేశంలో అతిపెద్ద హిందూ ఉత్సవంగా పేరుగాంచిన మహాకుంభ మేళా ఇక్కడ హరిద్వార్ లోనే జరుగు తుంది. ప్రతి పన్నెండు ఏళ్ళ కొకసారి జరిగే ఈ ఉత్సవానికి దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలనుండే కాకుండా ప్రపంచం నలుమూల నుండి భక్తులు తండో పతండాలుగా విచ్చేస్తారు. ఇలా ఆధ్యా త్మిక ప్రదేశాలకు ఆలవాలంగా ఉన్న ఈ ప్రదేశాన్ని దేవతల నివాసంగా పిలుచు కుంటారు. వేలాది సంవత్సరాలుగా భక్తులను ఆకర్షి స్తున్న పుణ్య క్షేత్రాలు బద్రీనాథ్, కేదార్ నాథ్, ఋషికేష్ లాంటి పుణ్యక్షేత్రాలే కాకుండా బ్రిటీష్కాలం నుండి ముస్సోరీ, ఆల్మోరా, రాణీకేత్ లాంటి పర్యాటకకేం ద్రాలు సందర్శకులకు మంచి ఆకర్షణలుగా అభివృద్ధి చెందాయి. ఉత్తరా ఖండ్ రాష్ట్రానికి ముఖ్యమైన ఆర్థికవనరు ఆ రాష్ట్ర టూరిజం అంటే అతిశయోక్తికాదు.
గేట్వే ఆఫ్ గంగోత్రి... ముస్సోరీ
పవిత్ర గంగా, యమునా నదుల జన్మస్థలాలైన గంగోత్రి, యమునోత్రిలకు వెళ్ళాలంటే ఈ ముస్సోరీ నుండే వెళ్ళాలి. అందుకే దీనిని గేట్వే ఆఫ్ గం గోత్రి, యమునోత్రి అని పిలుస్తారు. ముస్సోరీ అనే పేరు చెట్ల నుండి వచ్చింది. ఎటు చూసినా ఇక్కడ ముస్సోరీ వృక్షాలు కని పిస్తాయి. ఇక్కడ అన్ని టికంటే చెప్పు కోవాల్సిన ప్రదే శం గన్హిల్ దేశంలోనే రెండో ఎత్తైన పర్వతసాణువు ఇది. గన్ హిల్పై రోప్ వే ప్రయాణం జీవితంలో మరిచి పోలేని మధురా నుభూతిని అందిస్తుంది. ఇవేకా కుండా నాగ్ దేవత ఆల యం, ముస్సోరీ సరస్సు, సర్ జార్జ్ ఎవరెస్ట్ హౌజ్, భట్టాపాల్, కెంఫ్టీ ఫాల్ ఇక్కడ చూడ దగ్గ ప్రదేశాలు. ఢిల్లీ, డెహ్రా డూన్ల నుండి ఇక్కడి రవాణా సదుపాయాలున్నాయి.
